8 . فيروزآبادى : اهل بغى : اگر مردى از ايشان اسير شود حبس مىشود تا جنگ تمام شود سپس رها و از او پيمان گرفته مىشود كه به جنگ بازنگردد و اگر بچه و يا زنى اسير شود بنابر نص ، آزاد مىشوند و گفته شده : حبس مىشوند . « 1 » 9 . ابو يعلى فرّاء : حالات اسيران اهل بغى ملاحظه مىشود . اگر از بازگشت اسير به جنگ در امان باشيم ، آزاد مىشود و هر كدام خوف اين باشد كه به جبهه برگردد ، حبس مىشود تا جنگ از بين برود ، آن‌گاه آزاد مىشود و پس از آن حبس نمىشود . « 2 » گفته است : هر كدام از آن‌ها داراى فكر مستقيم و قدرت و تندى زياد نباشد تعزير و حبس مىشود . « 3 » 10 . سمرقندى : اگر داراى محل امن نباشند كه در آن اجتماع كنند ، امام نمىتواند اسيران و فراريشان را بكشد ، ولى او را حبس مىكند تا توبه كنند و بعد از توبه آزادشان مىكند . بعد از توبه اموال و سلاحى كه امام از ايشان گرفته است - اگر امام روى كار باشد - به ايشان بازمىگرداند و ضمانتى در مورد آن چه خرج كرده‌اند ندارند . « 4 » 11 . ابن قدامه : اهل بغى اگر جنگ را به گونه‌اى رها كردند ؛ يعنى يا به اطاعت گردن نهادند يا سلاح را زمين گذاشتند يا به طرف گروه يا غير گروه عقب‌نشينى كردند ، يا اينكه از ادامهء جنگ به واسطهء زخمى شدن يا مرض يا اسارت ناتوان شدند [ در همهء اين احوال ] كشتن و تعقيب آن‌ها حرام است . شافعى هم همين را گفته است . ابو حنيفه نيز در صورتى كه شكست خوردند ، در حالى كه تجمعى نداشته باشند نيز مثل قول ما گفته است ، ولى در صورتى كه تجمعى داشته باشند كه بدان پناه ببرند ، گفته است : جايز است كشتن فرارى و اسيرشان و تعقيب و كشتن مجروحشان ، و اگر تجمعى نداشتند كشته نمىشوند ، ولى كتك دردناكى مىخورند و حبس مىشوند تا از پندار خود دست بردارند و توبه كنند . اين را در مورد خوارج ذكر كرده‌اند . از ابن عباس هم اين گونه روايت است . برخى از اصحاب شافعى آن را اختيار كرده‌اند ؛ زيرا اگر ايشان را نكشد ، اجتماع مىكنند و سپس به جنگ بازمىگردند . « 5 »

--> ( 1 ) . تنبيه ، ص 229 . ( 2 ) . احكام السلطانيه ، ص 62 . ( 3 ) . همان ، ص 55 . ( 4 ) . تحفة الفقهاء ، ج 3 ، ص 313 . ( 5 ) . مغنى ، ج 8 ، ص 114 .